Sarıot Gölü ve Sarıot Havazası

 

Sarıot Gölü’nün Suları Aygırdibi’nden Hayat Veriyor!

Bozkır’ın saklı hazinesi Sarıot Yaylası, geçtiğimiz günlerde bölgenin su kaynakları açısından tarihi bir deneye ev sahipliği yaptı. Konya merkeze 145 km uzaklıkta, 1700 metreyi aşan rakımıyla doğa harikası olan Sarıot Gölü’nün (Sarıot Polyesi), sularını nereye boşalttığı bilimsel verilerle tescillendi.

DSİ Genel Müdürlüğü ve 4. Bölge Müdürlüğü koordinesinde yürütülen hidrojeolojik tetkik çalışmaları kapsamında, göl ile Aygırdibi Kaynağı arasındaki gizemli bağ "Boya İzleme Deneyi" ile gün yüzüne çıkarıldı.

---

Gizemli Yolculuk: 5 Saatte Gelen Müjde

1 Haziran Pazartesi günü gerçekleştirilen deneyde, göl tabanında bulunan ve halk arasında "su batan" olarak bilinen 4 ayrı düden noktasına toplam 32 kg özel doğal izleyici boya enjekte edildi.

Bozkır Kaymakamı ve DSİ üst düzey yetkililerinin de yerinde takip ettiği deneyde, sonuçlar beklenenden çok daha hızlı alındı:

• Saat 14.00: Doğal boya çözeltisi göl tabanındaki düdenlere bırakıldı.
• Saat 19.00: Sadece 5 saat sonra, Aygırdibi’ndeki 3 farklı çıkış noktasından ve Sorkun 1-2 kaynaklarından boyalı suyun geldiği tespit edildi.

---

Çarşamba Çayı’nın Kalbi: Sarıot

Bu deney, bölge tarımı ve ekosistemi için hayati öneme sahip bir gerçeği kesinleştirdi: Sarıot Gölü’nden düdenler vasıtasıyla yer altına sızan sular, Aygırdibi’nden fışkırarak Çarşamba Çayı’nı oluşturuyor. Buradan yoluna devam eden sular, Beyşehir Gölü’nden gelen akışla birleşerek Apa Barajı’na kadar ulaşıyor.

Önemli Not: Deneyde kullanılan izleyici boya tamamen doğal bir içeriğe sahip olup; insan sağlığı, çevre ve sucul yaşam üzerinde hiçbir olumsuz etki barındırmamaktadır.

 

---

Sarıot Gölü Hakkında Kısa Bilgiler

• Konum: Bozkır ilçe merkezine 27 km güneybatıda.
• Yapı: 100 hektar büyüklüğünde karstik bir göl (Polye).
• Karakteristik: Kışın suyla dolan alan, yaz aylarında düdenlerin suyu yer altına taşımasıyla kurumakta ve eşsiz bir yayla formuna bürünmektedir.
• Rakım: 1700 m ile 2480 m arasındaki yüksek yayla havzası.

Bozkır’ın bu eşsiz doğa döngüsü, bilimsel çalışmalarla belgelenerek bölgenin tanıtım rehberindeki yerini sağlamlaştırmış oldu. Doğanın yer altındaki bu muazzam mühendisliği, Aygırdibi’nin serin sularında yankılanmaya devam ediyor.

Sarıot Havzası: Konya’nın Saklı Devinin Coğrafi ve Hidrolojik Portresi

Konya ilinin Bozkır ilçesi sınırlarında yer alan Sarıot Havzası (Sarıot Polyesi), gerek jeomorfolojik yapısı gerekse benzersiz yeraltı su sistemleri ile Orta Toroslar’ın en dikkat çekici doğal laboratuvarlarından biridir. Yaklaşık 68,35 km² alana yayılan bu havza, bilimsel literatürde tipik bir "kenar polye" örneği olarak kabul edilmektedir.

1. Konum ve Genel Karakteristikler

• Sarıot Gölü Havzası, Konya il merkezine yaklaşık 125-145 km, Bozkır ilçe merkezine ise 27 km güneybatı mesafededir.
• 1700 metre ile 2480 metre arasında değişen yükselti değerlerine sahip olan havza, Böğrüdelik Tepe (2067 m) ile Akdağ (2419 m) arasındaki vadi içerisinde konumlanmıştır.
• Bölge, kış aylarında su tutan ancak yazın düdenler vasıtasıyla sularını boşaltarak eşsiz bir yayla formuna bürünen 100 hektar büyüklüğünde karstik bir göle ev sahipliği yapar.

2. Jeomorfolojik Yapı ve Topografya

Sarıot Havzası’nın morfolojik gelişimi üzerinde hem karstik yapı hem de tektonik etkinlikler belirleyici olmuştur.

• Havzanın jeomorfometrik analizi, bölgenin olgunluk evresinde olduğunu (hipsometrik integral değeri 0,32) göstermektedir.
• Eğim ve Bakı: Havzada ortalama eğim 15 derecedir; ancak güneybatı üst çığır 30 dereceyi aşan eğimlerle oldukça engebeli bir yapı sunarken, kuzeydoğu alt çığır nispeten düzdür.
• Yamaçlar genel olarak kuzey ve güney yönelimli olup, havza gelişimi bölgenin jeolojisine paralel olarak güneybatı-kuzeydoğu doğrultusundadır.
• Yüzey Şekilleri: Topografik Pozisyon İndeksi (TPI) sonuçlarına göre, havzada en baskın morfolojik birimler U şekilli vadiler ve akarsu drenaj sistemleridir

3. Hidrografik Özellikler ve "Gizemli" Su Yolları

Havzanın en çarpıcı özelliği, yüzey ve yeraltı drenaj sistemleri arasındaki karmaşık ilişkidir.

• Yeraltı Bağlantısı (Boya Deneyi): DSİ tarafından gerçekleştirilen "Boya İzleme Deneyi" ile Sarıot Gölü’nün tabanındaki düdenlere bırakılan boyanın, sadece 5 saat gibi kısa bir sürede yaklaşık 12-13 km uzaklıktaki Aygırdibi Kaynağı ve Sorkun kaynaklarından çıktığı bilimsel olarak tescillenmiştir
• Bu durum, havzanın yer altı su besleniminin kritik önemini ortaya koymaktadır.
• Akarsu Sistemi: Havzada Strahler yöntemine göre 4 farklı akarsu dizini belirlenmiş olup, ana kolu Kum Deresi oluşturur.
• Havzanın çatallanma oranının (3,35) düşük olması, yüzey akışına karstik su kaynaklarının önemli bir katkı sunduğunu gösterir
• Sarıot’un düdenlerden sızan suları, Aygırdibi’nden fışkırarak Çarşamba Çayı’nı oluşturmakta ve nihayetinde Apa Barajı’na kadar ulaşmaktadır

4. İklim ve Vejetasyon Koşulları

Yüksek rakımlı bir yayla havzası olması nedeniyle Sarıot, oldukça düşük sıcaklıklara sahiptir. 2016 yılı verilerine göre bölgenin ortalama sıcaklığı 10,5 °C civarındadır

Havza beslenim alanına düşen yıllık yağış miktarı ise 660 mm'nin üzerindedir ve bu suyun büyük bir kısmı gölün beslenmesine katkı sağlar

5. Planlanan Yatırımlar ve Riskler

Bölgede tarımsal sulama amacıyla Sarıot Gölü Barajı yapımı planlanmaktadır

• Analizler, göl çevresindeki yüksek "Topografik Nemlilik İndeksi"nin su tutulması sırasında düşük buharlaşma avantajı sağlayabileceğini göstermektedir.
• Ancak uzmanlar, havzada devam eden aşınım süreçleri nedeniyle oluşabilecek siltasyon (alüvyon dolma) problemi ve karstik yapıdan kaynaklanan sızdırmazlık risklerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgulamaktadır.

Sarıot Havzası, hem bölge tarımı için hayati bir su deposu hem de doğanın yeraltındaki muazzam mühendisliğinin bir simgesi olarak korunması ve dikkatle planlanması gereken bir coğrafi değerdir

Kaynakça

1. ^ ÇAYIR, Muhammed Emin; KÜÇÜKÖNDER, Muhterem. "SARIOT GÖLÜ (POLYESİ HAVZASININ JEOMORFO METRİK ANALİZİ". academia.edu. 7 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2019.
2. ^ "Bozkır Sarıot Gölü'nde Hidrojeolojik Tetkik Amaçlı 'Boya İzleme Deneyi' Yapıldı". dsi.gov.tr. 4 Haziran 2015. 2 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2019.